Met zo’n veertig mensen waren we vrijdagavond 17 januari aanwezig in de Ontmoetingskerk om te kijken naar de film “Vogels kun je niet melken” van Barbara Makkinga. Ik had van tevoren de film niet gezien, maar hij werd aangeprezen als een prachtige documentaire, die het dilemma bloot legt van boeren, die moeten kiezen tussen aandacht voor natuur of een rendabele bedrijfsvoering. En prachtig was de film zeker!
Barbara Makkinga is een filmmaker, die aanvankelijk geneeskunde studeerde en na haar doctoraal merkte, dat ze wel in mensen is geïnteresseerd, maar niet in pillen. Ze is toen de filmacademie gaan doen. Na haar afstuderen kreeg ze de mogelijkheid om een documentaire te maken over oeuvre-winnaars van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Eén van die mensen was de trekvogel-ecoloog Theunis Piersma. Hij was toen (2004) net begonnen met onderzoek naar grutto’s en het ringen daarvan. Dat fascineerde haar en ze is zijn onderzoek altijd blijven volgen. Op een gegeven moment wilde ze meer: ze wilde die grutto’s - een verdwijnende vogelsoort in Nederland - een filmverhaal geven. Of er misschien ergens in Nederland nog een plek was, waar het wèl goed ging met grutto’s? Ja, op het land van boer Bote de Boer uit Tjerkwerd!
Daar speelt de film zich af. Barbara filmde het boerengezin in de boerderij, cameraman Jeffrey van Houten installeerde zich in een klein tentje op de wei. Het levert prachtige beelden op, bijvoorbeeld van Bote, die al “grutto-grutto”-roepend door de wei loopt en van grutto’s, die hem herkennen en antwoorden. Maar ook van de spanningen in het gezin: de zonen van Bote willen liever dat er meer aandacht uitgaat naar het bouwen van een nieuwe stal en naar meer liters melk en minder inspanningen voor die “vogeltjes”. Anderzijds ook prachtige beelden over het leven van de grutto’s in het hoge gras, de koeien op de wei, insecten en andere dieren….
Tragisch om te zien hoe de verschillende belangen botsen en niet samen lijken te kunnen gaan. Er komt een auto van de Rabobank langs, Femke Wiersma van de BBB (toen nog geen minister van landbouw) komt haar gezicht laten zien, één van de zonen gaat een koeienboerderij in Portugal pachten. Het houdt er allemaal de spanning in bij deze indrukwekkende film. Er wordt uiteindelijk een oplossing gevonden voor de bouw van een nieuwe stal, maar het is geen oplossing, die andere boeren ook kansen biedt. Zoals Barbara Makkinga in een interview zegt: We willen toch eigenlijk veel meer boeren als Bote met zijn passie voor natuur? Hoe krijgen we dat voor elkaar zonder dat het financieel onrendabel wordt? Na afloop werd er over dit dilemma nog flink nagepraat. En mochten er lezers zijn, die de film gemist hebben en hem nu toch willen zien: Omroep Human heeft de film op 2Doc geplaatst. Hier (link: https://www.npodoc.nl/documentaires/2024/08/vogels-kun-je-niet-melken.html ) is hij te bekijken. Maar het mooist is het op groot scherm met daarbij de geluiden van die grutto’s en het mooie Fries vanuit de boerenhuiskamer. Alsof je er zelf bij bent.


