Excursie Kiersche Wijde: libellen, vlinders en vogels

door Joop Verburg | 20 jun 2026

20 juni, bijna de langste dag van het jaar, dus een goed moment om eropuit te trekken en het prachtige gebied van de Kiersche Wijde te bezoeken. Voor mij als Meppelaar, maar toch lid van de Zuidwoldiger club, is dit een bekend gebied. Ik loop hier regelmatig een rondje, meestal in het weekend, maar soms ook op een doordeweekse avond.

Bij de parkeerplaats heb je de keuze uit twee wandelroutes: Oost en West. Zelf loop ik meestal de westelijke route, omdat onze hond Lara daar aangelijnd mee mag. De oostelijke route, aan de andere kant van de weg, is langer en wat gevarieerder, maar omdat Lara daar niet welkom is, sla ik dat deel meestal over. De route West ken ik inmiddels op mijn duimpje, dus eigenlijk hoopte ik stiekem op een rondje Oost.

Om 9.30 uur komen de twee gidsen en de overige deelnemers uit Zuidwolde aan. Met een groep van zeven personen trekken we het gebied in. En wat denk je? We doen het oude, vertrouwde rondje West. Metske van der Maar en Edwin de Weerd zijn de biologen van dienst. Onder hun leiding lopen we de bekende route, maar wat is het heerlijk om met zoveel deskundige ogen op pad te zijn. De bijzondere waarnemingen vliegen je letterlijk om de oren.

Direct bij de auto's, op het bruggetje, zien we de eerste mooie libellen en juffers. Blauwe breedscheenjuffers, grote roodoogjuffers en natuurlijk een van de pareltjes van het gebied: de sierlijke witsnuitlibel. Vanaf de parkeerplaats kun je direct het pad volgen, maar er ligt ook nog een grasveld dat de moeite waard is. "Kijk, een koraaljuffer!" klinkt het al snel. Even later verschijnt boven ons een grote libel die voortdurend over het water patrouilleert. Zou dat geen gevlekte glanslibel zijn? Die zit vrijwel nooit stil, dus determineren moet vaak in de vlucht gebeuren. Gelukkig lukt dat Metske moeiteloos, en hij weet er zelfs nog een mooie foto van te maken.

Tijdens de wandeling door het gebied komen er nog veel meer soorten libellen en juffers voorbij. De Kiersche Wijde West staat landelijk bekend om haar grote soortenrijkdom. Van de ongeveer zeventig soorten libellen die in Nederland voorkomen, zijn er maar liefst 42 in dit gebied waargenomen. Natuurlijk niet allemaal tegelijkertijd, maar voor liefhebbers is dit een fantastische plek. Ook de gevlekte witsnuitlibel laat zich zien, net als de viervlek, de bruine korenbout en de vroege glazenmaker. Voor wie benieuwd is naar de volledige soortenlijst: op Waarneming.nl kun je eenvoudig zoeken op Kiersche Wijde en 20 juni.

Naast de libellen, waarvoor Metske de specialist was, liet Edwin ons kennismaken met allerlei andere soortgroepen. We zagen tal van insecten, fraaie planten, waaronder de uiterst giftige waterscheerling, en de rietorchis. En als liefhebber van het gebied kon ik de groep natuurlijk ook laten kennismaken met de heerlijke geur van de gagel.

Bij de vogels was de wielewaal zonder twijfel de topper van de dag. Eerst liet hij zich een paar keer voorzichtig horen, maar later werd het echt feest toen hij luidruchtig en territoriaal een visdief achterna zat. Ook een overvliegende sperwer met prooi was prachtig in beeld. En natuurlijk ontbrak ook de purperreiger niet, een soort die prachtig past bij dit moerasgebied.

Al met al kom je, zelfs met zeven personen, ogen en oren tekort. De Kiersche Wijde blijft een schitterend gebied vol verrassingen. Een absolute aanrader om eens te bezoeken, zeker omdat het zo dichtbij ligt.

Erik Veldboom